Zamek Grodziec

Grodziec. Miejscowość położona jest w odległości 23 km na południowy zachód od Chojnowa, w powiecie złotoryjskim, w gminie Zagrodno. Po przebyciu około 1 km w kierunku północno- zachodnim od wioski znajduje się bazaltowa góra, wznosząca się na wysokość 389 m n.p.m. Na szczycie, pośród zieleni góruje zamek, będący ostatnim miejscem tzw. Szlaku Grodów Piastowskich (szlak zielony), biegnącego od Zagórza Śląskiego.

Zamek - od czasów powojennych - zawsze wzbudzał zainteresowanie i przyciągał turystów.
Korzystna lokalizacja - z dala od wiejskich zabudowań, naturalna sceneria - sprawia, że nie słuchać tu odgłosów współczesnej cywilizacji.
Źródła historyczne podają, że nazwa zamku pochodzi od Góry Grodica, gdzie plemiona Bobrzan oddawały cześć swoim bóstwom. Inne zakładają, że usytuowany na samym szczycie gród miał zagradzać drogę wrogom - od słowa "grodzi". Dokładne określenie daty powstania nie jest łatwe. Najstarsze dokumenty (pisane) o Śląsku podają, że w 1155 roku gród zyskał rangę kasztelanii. Kasztelania w Grodźcu powstała na przełomie X i XI w. i utrzymała się do XIII w. Od 1155 roku po dzień dzisiejszy - dawny gród, kasztelania, rezydencja książąt, zamek, obiekt turystyczny - przechodzi różne dzieje, miewa wielu właścicieli, z którymi wiążą się pełne tajemniczości legendy i fakty historyczne.
o kilka wybranych dat, przedstawiających losy zamczyska

  • 1155 - pierwsza data odnotowana w bulli papieża Hadriana IV dla biskupstwa wrocławskiego mówiąca o przekształceniu grodu w kasztelanię. Do XV wieku - Grodziec - wg źródeł - często zmienia właścicieli, staje się siedliskiem rozbójników.
  • 1427-31 - wojny husyckie przyczyniają się do częściowego zniszczenia grodu
  • 1473 - Grodziec należy do książąt legnicko- brzeskich, powstaje kwadratowa wieża
  • 1522-24 - powstają budynki mieszkalne w części zachodniej zamku, powiększane są umocnienia obronne
  • 1549 - wielki turniej rycerski z udziałem 102 rycerzy, 123 dam dworu, 99 knechtów oraz aktorów i pospólstwa
  • 1751 - runęła główna wieża wjazdowa
  • 1766 - pożar zamku od uderzenia pioruna, wali się sklepienie górnej sali
  • 1806-08 - okres okupacji napoleońskiej odbija się niekorzystnie na zamku, który zostaje dokładnie ogołocony, a sprzęt i obrazy spalone
  • 1822 - Hochberg odbudowuje zamek i tworzy park krajobrazowy
  • 1908 - wizyta króla pruskiego Wilhelma II, któremu przypada zaszczyt przekazania obiektu na cele turystyczne i muzealne
  • 1945 - po wojnie pożar zmienia zamek w ruinę, brak gospodarza pogłębia dewastację
  • 1958-62 - na polecenie wojewódzkiego konserwatora zabytków przeprowadza się inwentaryzację pomiarową oraz zabezpiecza zamek (pokrycie dachów)
  • 1979 - zamek przejmuje Urząd Gminy w Zagrodnie, użytkownikiem jest ZW PTTK
  • 1993 - zamek zostaje wydzierżawiony panu Andrzejowi Ganska

Gospodarz zamku - mimo prowadzonego remontu - udostępnia obiekt zwiedzającym turystom, którzy mają okazję zobaczyć jego wnętrze w całej surowości i nagości zanim nastąpią zmiany w wystroju i przeznaczeniu sal. Jak każdy zamek, Grodziec ma również swoje tajemnice i legendy warte poznania m.in. o rycerzy w szkarłatnym płaszczu, czarnej zjawie, pięknej studni, duchu krwawej Elfrydy, Czarnym Krzysztofie, tragicznej miłości i krążącej po byłych komnatach Białej Damie.
Zamek zajmuje rozległy teren. Od północy rozciąga się duże przedzamcze, nieco wyżej od południa leży górny zamek.  Podzamcze otoczone kamiennym murem obronnym i fosą posiada kształt wydłużonego, nieregularnego prostokąta. Mury zamku górnego stanowią nieregularny sześciobok z basztami na narożach i wieżą mieszkalną w części południowej. Wjazd na zamek odbywa się przez budynek bramny. Między murami podzamcza i zamku górnego wybudowano od wschodu i zachodu dwie basteje. Dziedziniec zamku otoczony jest zabudowaniami, z których tylko część zachowała się niezrujnowana. Najciekawszy jest budynek pałacu usytuowany w części południowo- wschodniej i połączony z wieżą mieszkalną. Ta budowla dwukondygnacjowa przykryta została stromym dachem. Posiada taras od strony dziedzińca i sklepione wnętrza. Interesujące są sale w części północnej ze sklepieniem gwiaździstym i krzyżowo- żebrowym oraz wnętrze kaplicy w części południowej. W pałacu znajduje się szereg ciekawych portali i innych detali architektonicznych pochodzących z czasów budowy i generalnej przebudowy.
Docelowo zamek pełnić ma funkcję turystyczną z bazą noclegową, restauracją, kawiarnią, galerią i innymi atrakcjami. Na razie turyści korzystać mogą z bufetu i kawiarenki "pod chmurką" na dziedzińcu, a z wieży widokowej podziwiać panoramę okolicy. Odbywają się tu spotkania okolicznościowe (wesela, zabawy taneczne, dyskoteki, pieczenie barana, kiełbasek przy ognisku itp.), a w sezonie ciekawe imprezy plenerowe, koncerty zespołów, plenert malarskie, turnieje rycerskie etc.

Zobacz także